Tomus tertius Valerii maximi latine et gallice cum expositionibus gallicis Simonis de hesdin et Nicolai de jeunesse alias de gonnesse [titel Carolus de Visch]
Valerius Maximus, Gaius - 1ste eeuw - auteur
de Gonesse, Nicolas - ovl na 1415 - vertaler
Meester van het Gebedenboek van Dresden - fl. ca. 1465 - ca. 1515 - verluchter
Dit manuscript is eigendom van het Archief van het Grootseminarie Ten Duinen en wordt bewaard in het Grootseminarie (Potterierei, Brugge). Met vragen in verband met dit manuscript kan u terecht bij de curator van de collectie in het Grootseminarie. // This manuscript is part of the collections at the Archives of the Major Seminary Ten Duinen in Bruges (Potterierei, Bruges). For questions regarding this manuscript, please contact the special collections curator at the Major Seminary
Inhoudstabel. Inc. (f. I-r): 'Cy commence la table de rubriches du VIIe liure de valerius maximus lequel contient IX chappitres dont le premier parle de felicite. Et premiers. Comment en ce premier chappitre est determine de felicite: folio I. Comment en ce secont chappitre est determine des saiges diz et faiz: IIII'; expl. (f. IV-v): 'Comment en ce IXe et dairenier chappitre de ce VIe livre est determine de la mutacion des meurs de fortune. Des estranges. Des estranges. Explicit la table'
Hoofdtekst. Inc. Lat. (f. 1r): 'Uolubilis fortune complura exempla retulimus constanter propicie admodum pauca narrari possunt'; inc. comm. (f. 1r): 'Icy commence le VIIe liure lequel selon mon aduis a IX chappitres a translater et est le premier chappitre de felicite'; inc. vert. (f. 1v): 'Nous auons racompte ou chappitre precedent plusieurs exemples de fortune voluble et mirable'; expl. Lat. (f. 262v): 'ciuitatum et gencium credula suffragacione fultum caput imperio dementer imminens iusto inpendere supplicio coegit'; expl. vert. (f. 263r): 'la fin au commentement car au prologue il appella laide de cesar quil reputoit estre deifie'; expl. comm. (f. 265r): 'Car je ne sui une si expert comme il estoit. Et fut finee lan CCCC et vng la veille de monsieur sainct michiel larchagele (sic). Laus deo. Explicit'
Dit handschrift vormt het derde deel van drie; de andere twee delen zijn Brugge, Grootseminarie ms. 159/190 en 158/189
Die van het zevende boek (fol. 1r) toont geluk in de vorm van de arme maar gelukkige Aglaus voor een grotwoning, weerspiegeld aan een vijftal mannen die een gouden beeld op een sokkel vereren. Die van het achtste boek (f. 66v) toont de strijd tussen de Horatiërs en de Curatiërs, waarbij iedere partij vergezeld is van een wachtend en toekijkend leger, met op de achtergrond een stad. Die van het negende boek (f. 145r) is uitgesneden, waarbij de onderste strook met de tekst en een deel van het kader is bewaard gebleven. De miniaturen, inclusief de tekst eronder, zijn omvat door een kader met sierranken, bloemen en vogels, in de ondermarge met het heraldische wapen van Jan Crabbe en in de buitenmarge met zijn initialen 'IC'. De inhoudstafel, de proloog, en ieder boek beginnen met een verluchte initiaal uitgevoerd in de kleuren rood, blauw en goud. Doorheen het handschrift zijn kleine verluchte initialen in dezelfde kleurencombinatie te vinden.
Busine, L. - Ludo Vandamme e.a., Besloten wereld, open boeken: Middeleeuwse handschriften in dialoog met actuale kunst, Tielt: Lannoo, 2002
Isaac, M.T., Les livres manuscrits de l'Abbaye des Dunes d'après le catalogue du XVIIe siècle (Livre - Idées - Société 4), Verviers: Gason, 1984
Strubbe, Egidius - Lambrecht, Joris, Catalogus van de handschriften van het grootseminarie Brugge, Brugge, 1940-1945, niet-uitgegeven typoscript. [Raadpleegbaar in de Openbare Bibliotheek Brugge]
van Belleghem, Doenja (ed.), De Duinenhandschriften : over de manuscripten van de cisterciënzerabdij Ten Duinen in het Grootseminarie Brugge en de Openbare bibliotheek Brugge, Brugge: Openbare Bibliotheek, 2016
Janssens de Bisthoven, B., De abdij van de Duinen te Brugge (Brugge, Gidsenbond, 1963)
Hauwaerts, Evelien - De Wilde, Evelien - Vandamme, Ludo, eds, Colard Mansion. Incunabula, Prints and Manuscripts in Medieval Bruges, Gent: Snoeck Publishers, 2018
Huyghebaert, N., "Trois manuscrits de Jean Crabbe, abbé des Dunes", Scriptorium, 23, 1969, p. 232-242, pl. 78-79.
Online catalogue description by Dr. Mark Vermeer. Online catalogusbeschrijving door Dr. Mark Vermeer.
Medieval Manuscripts in Flemish Collections (MMFC) - Vlaamse Erfgoedbibliotheken vzw
Online catalogue description by Dr. Evelien Hauwaerts (Public Library Bruges). Online catalogusbeschrijving door Dr. Evelien Hauwaerts (Openbare Bibliotheek Brugge)
Cisterciënzerabdij Ten Duinen (S.O.Cist.)
Mmmonk: Middeleeuwse Monastieke Manuscripten - Open - Netwerk - Kennis
B_GS_MS157-188 - Tomus tertius Valerii maximi latine et gallice cum expositionibus gallicis Simonis de hesdin et Nicolai de jeunesse alias de gonnesse [titel Carolus de Visch]